Gerze Termik Santral Mücadelesinde Halk ve Hukuk Kazandı

 Enerji Sanayi ve Maden Kamu Emekçileri Sendikası İl Temsilcisi Metin Gürbüz: "Gerze Termik Santral  Mücadelesinde  Halk ve Hukuk Kazandı."dedi.
 Konu hakkında açıklamada bulunan Gürbüz: "İlimiz Gerze İlçesi  Yaykıl  Köyüne  Anadolu  Grubu  (Anadolu  Termik  Santralleri  Elektrik  Üretim A.Ş)  tarafından  1200 megavat  gücünde ithal  kömürlü termik santral  kurmak için, Elektrik Piyasası Düzenleme Kurumu'ndan (EPDK) 20 Kasım 2008 tarihinde "Üretim Lisansı" alınması  ile başlayan süreç  ve  ÇED sürecinin geçersiz kılınmasını başaran mücadele 5 yılın  sonunda Anadolu Grubunun  tüm  sunduğu raporlar, termik santral  kurulmak istenen yerin bir kısmının ormanlık alan oluşu, termik santralden açığa çıkacak  baca gazı emisyonlarının  5 km mesafedeki  Gerze'yi , 15 km mesafedeki Sinop'u ve santrale 25 km mesafedeki  Tabiat Koruma Alanı olan Sarıkum Gölünü ve sulak alanı olumsuz etkileyeceği görüşüyle   durdurulan süreç , Çevre ve Şehircilik Bakanlığının  Anadolu Grubunun  tüm  sunduğu raporları aynı gerekçe ile  iadesi üzerine  santrali yapamayacağını anlamış olan şirket Gerze'de bulunan GES ofisinin tabelasını indirerek ofisi kapatmak zorunda kalmıştır. Gerze ve Sinop halkı, "Üretim Lisansı" veren Elektrik Piyasası Düzenleme Kurumu'nun Lisansın iptali kararını beklemektedir."dedi.
Gürbüz açıklamalarına şöyle devam etti: "Mücadeleyi ve süreci özetlemek gerekirse;Anadolu Termik Santralleri Üretim A.Ş. , Sinop İli  Gerze İlçesi , Yaykıl Köyü Çakıroğlu Mahallesine 1200 megavat  gücünde ithal kömür ve fuel oil yakıtlı termik santral kurmak için  Elektrik Piyasası Düzenleme Kurumu'na (EPDK) müracaat ederek 20 Kasım 2008 tarihinde ÇED Yönetmeliğine göre "ÇED Olumlu" veya " ÇED Gerekli Değildir"  kararı alınmadan hukuka aykırı  olarak "Üretim Lisansı" almıştır.Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) yapılmadan , yönetmeliklere aykırı olarak alınan lisansın iptali için idari davalar  açılmış ve 20 Temmuz 2009 tarihinde Danıştay 13.ncü Daire tarafından " ÇED Olumlu Kararı" veya "ÇED Gerekli Değildir Kararı" alınmadan "Üretim Lisansı" verilmesine ilişkin Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu kararında hukuka uygunluk bulmadığından kararın yürütülmesinin durdurulmasına karar vermiştir. Yargı kararına aldırış etmeyen firma 07.12.2009 tarihinde Bakanlığa ÇED başvurusunda bulunarak , Danıştay 13.ncü Dairenin verdiği "Yürütmenin Durdurulması" kararına itiraz etmiş ve itirazı, İdari Dava Daireleri Kurulu tarafından, itiraz 14.01.2010 tarihinde reddetmiştir.Anadolu Grubu tarafından devam ettirilmek istenen ÇED süreci  kapsamında, 03 Mayıs 2010 tarihinde Gerze Kapalı Spor Salonunda "Halkın Katılımı Toplantısı" yüksek desibelli ses sistemlerine rağmen binlerce Gerze'linin protestosu ve sunumu reddetmesi üzerine, emniyet güçlerinin biber gazlı müdahalesi sonucu sunum yapılamadan toplantı sona ermişti.06.05.2010 tarihinde, Çevre ve Orman Bakanlığı'nda, ÇED sürecinin bir parçası olan "Kapsam ve Özel Format Belirleme Toplantısı'na" katılan Gerze ve Sinop Halkının temsilcileri sürecin her safhada takipçisi olacaklarını göstermiş oldular.ÇED Yönetmeliğine rağmen 21.06.2010 tarihinde format alan firma, bir yıllık ÇED süreci içerisinde raporu hazırlayamayarak 21.06.2011 tarihinde ÇED sürecinin bitmesine 2 gün kala eksiklikleri ile raporu Bakanlığa sunmuştu."dedi.
     Gerze Halkı ve Yaykıl Köylüsü,  Hukuka ve Mevzuata aykırı olarak ilerleyen ÇED sürecini başarısız kılınması için 6 Ağustos 2011 tarihinden itibaren santral sahasında gece gündüz demeden çadır nöbeti tutarak yaşam alanlarına sahip çıkmışlardır diyen Gürbüz: "22 Ağustos 2011  ve 05 Eylül 2011 tarihlerinde Anadolu Grubu yüzlerce güvenlik güçlerinin eşliğinde zemin etüdü ve sondaj yapmaya gelmiş, Gerze, Sinop Halkı ve Yaykıl Köylüsünün direnişi üzerine zemin etüdü yapılamadan araziyi terk etmek zorunda kalmıştır.
 Bakanlığa 19.12.2011 tarihinde sunulan rapor Sinop Valiliği, Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünde halkın erişimine açılmış ve askı süresi boyunca Halkımızın on bine yakın özgün dilekçesi "raporun gerçekleri yansıtmadığı, yanlış bilgi ve eksiklerle dolu olduğu", santralle ilgili endişe ve itirazlarını resmi olarak dile getirmişlerdir.Gerze Termik Santraline ilişkin işletilen ÇED süreci gereğince, 30 Nisan 2012  tarihinde "1.nci İnceleme Değerlendirme Toplantısında" Orman Genel Müdürlüğü'nün  sunmuş olduğu , " santralde kullanılacak olan kömür yakıtının iklim değişikliği, asit yağmuru, su kirliliği, toprak kirliliği, gürültü ve radyasyona sebebiyet verdiği, termik santral kurulmak istenen yerin hemen yakınında ormanlık alanların bulunduğu, hatta santral alanının  bir kısmının orman alanı olduğu, çeşitli yapılan bilimsel araştırmalar ile termik santralden açığa çıkacak baca gazı emisyonlarının rüzgarsız ortamda 10 km mesafeyi olumsuz etkilediğinin ortaya konduğu, söz konusu santralin kuş uçuşu Gerze'ye 5 km, Sinop'a 15 km, Tabiatı Koruma Alanı olan Sarıkum Gölüne 25 km mesafede olduğu bu alanların santralin kurulması ile etkileneceği"  şeklindeki görüşe dayanılarak süreç durdurulmuştu.
 ÇED sürecinin durdurulmasına karar verilmesinde önemli etkiye sahip olan Orman Genel Müdürlüğü görüşünün değiştirilmesi amacıyla Anadolu Grubu tarafından yoğun lobi faaliyetinde bulunularak, Orman Genel Müdürlüğü, 2 Ekim 2012 tarihinde "zaruret görülmesi halinde ormanlık alanda enerji tesisi kurulabileceği" yönünde görüş bildirdi.
 Termik santral için ÇED raporunu hazırlayan Dokay-ÇED Çevre Mühendisliği şirketi, Orman Genel Müdürlüğü'nün 2 Ekim 2012 tarihli görüşüne dayanarak, tadil edilen ÇED raporu ile 14 Kasım 2012 tarihinde Çevre ve Şehircilik Bakanlığına ÇED sürecinin devam etmesini istedi. Yapılan bu başvuru, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından 27 Kasım 2012 tarihinde, " enerji tesisi için söz konusu ormanlık alanın kullanılmasının zorunluluk arz ettiğine dair herhangi bir kamu yararı  ya da resmi bir kabul bulunmadığı" gerekçesi ile reddederek revize edilen ÇED raporunu şirkete iade etti.
İlgili firma 25 Mart 2013 tarihinde , tadil ettiği ÇED raporunu ikinci kez Bakanlığa sunarak ÇED sürecinin devam ettirilmesini istedi. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, 2 Ağustos 2013 tarihli yazısı ile ÇED sürecinin devam ettirilmesi talebini reddetti. Bunu üzerine ÇED sürecinde sona gelen firma, ÇED Yönetmeliği'nin 12. Maddesinin 8. Fıkrasında, " ÇED raporunda değişiklik yapılmasının en çok iki kez istenebileceği, yapılan düzenlemenin komisyonca yeterli görülmemesi halinde, başvurunun Bakanlıkça geçersiz sayılacağı" belirtilmektedir. ÇED raporunda iki kez değişiklik yapan ve bu değişiklikleri aynı gerekçe ile reddedilen firmanın ÇED başvurusu geçersiz sayılacaktır. Kısaca, sürecin devam ettirilmesi hakkının yitirilmesi, ÇED sürecinin sonlandığı anlamına gelmektedir.
 EPDK tarafından 20.11.2008 tarihinde verilen "üretim lisansı" Danıştay 13. Dairenin kararıyla durdurulmuş, ancak EPDK tarafından anılan üretim lisansı iptal edilmemiştir. Lisan başvurusuna konu termik santral projesinin, ÇED Yönetmeliği kapsamında olması nedeniyle, söz konusu Yönetmelik kapsamında projenin "ÇED Olumlu"  kararı alması gerekmektedir.
 Bu koşul, lisans verilmesine esas şartlardan olup, santralin projesine ilişkin ÇED sürecinin şirket adına olumsuz sonuçlanmış olması dolayısıyla, üretim lisansı dosyasına ÇED olumlu kararının ibraz edilmesi hukuken imkansız hale gelmiştir.
 Çevre Kanunu'nun 10. Maddesinin 2. Fıkrasına göre, ÇED olumlu ya da ÇED Gerekli Değildir kararı alınmadıkça, ilgili projeye ilişkin onay, izin, teşvik, yapı ve kullanım ruhsatı verilemez; proje için yatırıma başlanamaz, ihale edilemez. Aynı zamanda 6446 Sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'na göre de, mücbir sebep halleri ile lisans sahibinden kaynaklanmayan haklı sebepler dışında üretim tesisinin lisansında belirtilen inşaat süresi içerisinde kurulması veya kalan süre içerisinde kurulamayacağının  tespit edilmesi hallerinde  lisans iptal edilir. 2008 yılında verilen üretim lisansının gerek yürütmesinin durdurulması gerekse geçen süre içerisinde şirketin  ÇED olumlu kararı alamaması nedeniyle, projeye ilişkin inşaat aşamasına geçiş hukuken imkansız hale gelmiştir.
 Gerze Termik Santrali projesine ilişkin ÇED Yönetmeliği kapsamında yürütülen sürecin sonlanmış olması, dolayısıyla ÇED olumlu kararının sunulmasının hukuken imkanının kalmamış olması, ÇED kararı olmaksızın inşaat aşamasına geçişin de imkansız hale gelmesi nedeniyle, EPDK tarafından verilen 20/11/2008 tarihli ve EÜ/1845-21/1315 numaralı  üretim lisansının   gecikmeksizin iptali gerekmektedir."dedi.
Haber
Esra AKSU